Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel

Från Wikipedia
Hoppa till navigering Hoppa till sök
Idag är det onsdag den 11 december 2019
Cohen i 2013

Leonard Cohen (1934-2016) var en canadisk poet, romanforfatter, låtskriver, sanger, maler og gitarist. Karrieren strakk seg over 60 år.

Han debuterte som poet i 1956, og utgav siden flere diktsamlinger og to romaner. Cohen var en av Canadas fremste forfattere da han debuterte med Songs of Leonard Cohen i 1967. Han ga ut 14 studioalbum. Andre artister laget over tusen innspillinger av hans sanger. Blant de mest kjente sangene hans er «Hallelujah», «Suzanne», «First We Take Manhattan» og «Bird on the Wire». Etter stor suksess med de første albumene var karrieren dalende da han kom med sin bestselgende plate I'm Your Man i 1988. Les mer her.

Dagens skandinaviska artikel är en mall på huvudsidan som visar utvalda artiklar från Wikipediorna på norskt bokmål, danska och nynorsk.

Artiklarna följer en rotationsordning:

Artiklarna kan hämtas här[redigera | redigera wikitext]

Tidigare samordnades detta på Skanwiki på meta, meta:Skanwiki/Utvalgte artikler. Nu hämtas artikelsammanfattningarna direkt från de olika Wikipediornas projektsidor.

Vecka 50[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 51[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 52[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Se även:

Om man hämtar mallen direkt från ursprungswikipedian, kan man behöva ändra alla internlänkar, till exempel från [[artikkel]] till [[:no:artikkel|artikkel]]. Därför kan det vara lämpligt att till exempel hämta den danska sammanfattningen från en norsk Wikipedia-sida, där alla internlänkar redan är justerade.


I dag är det onsdag, 11 december 2019, vecka 50; klockan är 06.54 (CEST) - uppdatera cache

Mallar[redigera | redigera wikitext]

Vecka 49

4 december 2019, 8 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 49, 2019


Silhuetter som viser en normal, en overvektig og en svært overvektig person.

Fedme er en medisinsk tilstand der overflødig kroppsfett har samlet seg slik at det kan ha en negativ effekt på helse og kan føre til redusert levealder og/eller helseproblemer. Man definerer mennesker som overvektige når BMI er mellom 25 kg/m2 og 30 kg/m2, og svært overvektige når BMI er større enn 30 kg/m2.

Fedme øker sannsynligheten for ulike sykdommer. Fedme er oftest forårsaket av en kombinasjon av inntak av for mange kalorier, mangel på fysisk aktivitet og genetisk mottakelighet. Den primære behandling for fedme er slanking og fysisk trening. For å supplere dette kan anti-fedme-medikamenter tas for å redusere appetitten eller hemme fettopptaket. I alvorlige tilfeller kan kirurgi utføres, eller en intragastrisk ballong kan settes inn.

Fedme er en viktig forebyggbar dødsårsak i hele verden, og myndighetene ser fedme som et av de mest alvorlige folkehelseproblemene. En tredjedel av Jordens befolkning er overvektig; 5 prosent av barn og 12 prosent av voksne er meget overvektige (tall fra 2015). Mellom 1980 og 2015 har utbredelsen av overvekt doblet seg i 73 land. Les mer her.

2 december 2019, 5 december 2019, 7 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 49, 2019


Finlands rigsvåben kan spores tilbage til 1580'erne.

Finlands middelalderhistorie omfatter et tidsrum på henved 500 år fra 1000-tallet til 1500-tallet, hvor det finske samfund gennemgik store ændringer. Blandt disse forandringer kan nævnes indførelsen af svensk overhøjhed, dannelsen af en kirkelig organisation, indflytning af en svensksproget befolkning i kystegnene samt opdyrkning af og bosættelse i tidligere ødemarker.

Ved middelalderens begyndelse blev Finland mål for korstog både fra øst og fra vest. Især tre svenske korstog fik afgørende betydning for landets videre udvikling. Det tredje fandt sted i 1290'erne og resulterede i kampe, som varede frem til 1323, da der blev indgået en fredsaftale mellem Novgorod og Sverige om at Novgorod de facto anerkendte svensk overhøjhed over hele Finland, dog med en uafklaret og derfor senere omstridt grænse mod nord.

Langt den overvejende del af befolkningen boede på landet og levede af landbrug, mod vest i landsbyer og med agerskifter, mod øst i form af svedjebrug. Ved kysterne og ved indsøer og elve spillede fiskeri en betydelig rolle.  ► Læs mere

3 december 2019, 6 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 49, 2019


:nn:Z-transformasjon

Z-transformasjon er ei lineæravbilding som konverterer tidsdiskrete signal (ein sekvens av reelle eller komplekse tal) over til ein frekvensdomenerepresentasjon på kompleks form gjeven i eit domene kalla Z-domenet. Z-transformasjonen opnar opp for å gjere analyse av ei større mengde av signal enn det fouriertransformasjonen er i stand til ettersom fourierdomenet er ei delmengde av Z-domenet.

Innanføre signalhandsaming gjev Z-transformasjonen òg eit matematisk grunnlag for analyse og design av digitale filter. Transferfunksjonen og difor òg frekvensresponsen til tidsdiskrete system/filter kan uttrykkjast på fleire måtar ved hjelp av Z-transformasjonen, som rasjonale transferfunksjonar, på pol-nullpunktform, tilstandsromform, etc. Les meir …

Vecka 50

11 december 2019, 15 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 50, 2019


Cohen i 2013

Leonard Cohen (1934-2016) var en canadisk poet, romanforfatter, låtskriver, sanger, maler og gitarist. Karrieren strakk seg over 60 år.

Han debuterte som poet i 1956, og utgav siden flere diktsamlinger og to romaner. Cohen var en av Canadas fremste forfattere da han debuterte med Songs of Leonard Cohen i 1967. Han ga ut 14 studioalbum. Andre artister laget over tusen innspillinger av hans sanger. Blant de mest kjente sangene hans er «Hallelujah», «Suzanne», «First We Take Manhattan» og «Bird on the Wire». Etter stor suksess med de første albumene var karrieren dalende da han kom med sin bestselgende plate I'm Your Man i 1988. Les mer her.

9 december 2019, 12 december 2019, 14 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 50, 2019


Njords længsel efter havet (1908) af W.G. Collingwood

Njord er i nordisk mytologi en af vanerne. I de islandske kilder blev Njord knyttet til havet og fungerede som gud for søfart, vinde og frugtbarhed (rigdom). Det østnordiske materiale tyder på, at Njord her blev opfattet som en frugtbarheds- og velstandsgud, der var knyttet til indlandet, i modsætning til det vestnordiske. I vikingetiden var han som frugtbarhedsgud nærmest blevet fortrængt af sin søn Frej, der havde overtaget nogle af hans attributter og egenskaber.

Njord er gift med Skade, men de lever ikke sammen. Hans børn er Frej og Freja. Efter krigen mellem aser og vaner bliver han sammen med sine børn udleveret som gidsler til aserne, blandt hvilke han tager bolig.

Njord har været genstand for flere diskussioner. Hans navn er nært beslægtet med den ældre germanske gudinde Nerthus, der omtales af Tacitus. Sammen med de mange tilfælde af stednavne, der indeholder hans navn, har det givet anledning til spekulationer om, at han tidligere i historien har haft langt større betydning.  ► Læs mere

10 december 2019, 13 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 50, 2019


Plakat for Extinction Rebellion

Extinction Rebellion (ofte forkorta XR, norsk «Opprør mot utrydding») er eit internasjonalt systemkritisk aktivistnettverk og ei sosiopolitisk rørsle med røter i miljørørsla og den britiske greina av Occupy-rørsla. Rørsla brukar eit sirkla timeglas, kjent som utryddingssymbolet, som ei åtvaring om at tida raskt renn ut for mange artar.

XR vart skipa i mai 2018 og praktiserer ikkje-valdeleg motstand og sivil ulydnad for å tvinge styresmaktene til innsats mot klimakollapsen, tap av biologisk mangfald og mot risikoen for sosialt og økologisk kollaps. Dei krev radikale tiltak mot global oppvarming gjennom eit tredelt krav til styresmaktene: Sei sanninga, handle no og utvid den politiske arenaen med eit borgarråd for klima og økologi. Særleg i Storbritannia har XR oppnådd merksemd gjennom aksjonar som har lamma infrastruktur og ved demonstasjonar i parlamentet. Extinction Rebellion Norge vart offisielt stifta den 16. desember 2018 som eit lag og ein ideell organisasjon. I Noreg var aksjonistar ansvarlege for ein demonstrasjon som braut av eit stortingsmøte den 12. juni 2019. Les meir …

Vecka 51

18 december 2019, 22 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 51, 2019


Stig-André Berge tok en av Norges fire medaljer

Norge under Sommer-OL 2016. Norge deltok med 64 utøvere i 13 ulike idrettsgrener. Dette var 25. gangen Norge deltok i et sommer-OL.

Blant utøverne Norge sendte, var terrengsyklist og olympisk mester Gunn-Rita Dahle Flesjå, som kvalifiserte seg for sitt femte OL på rad og var troppens eldste utøver. Også 40 år gamle Olav Tufte deltok, og tok sin fjerde medalje på sine seks strake OL. Norge forlot Rio de Janeiro med fire bronsemedaljer, den dårligste medaljefangsten siden 1964. Stig André Berge tok hjem Norges første medalje i bryting på 24 år. De andre medaljene tok roerne Tufte/Borch og Strandli/Brun, i tillegg til kvinnenes håndballandslag. Les mer her.

16 december 2019, 19 december 2019, 21 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 51, 2019


Ove Sprogøe ville ha været 100 år 21. december i år

Ove Sprogøe (1919-2004) var én af Danmarks mest benyttede skuespillere. Sprogøe blev uddannet som skuespiller ved Alliancescenernes elevskole i 1944 og havde sin debut som Nicolai året efter i Nøddebo Præstegård på Folketeatret. Hans mest kendte roller både i Danmark og udlandet er uden tvivl som doktor Hansen i Matador og den geniale vaneforbryder Egon Olsen i filmene om Olsen-banden.

Ove Sprogøe modtog fire Bodil-priser: I 1956 for bedste birolle i På tro og love, i 1972 for hovedrollen i Den forsvundne fuldmægtig og tre år senere for hovedrollen i Olsen-bandens sidste bedrifter. I 1999 modtog han en Æres-Bodil for sin indsats i dansk film, hvor han nåede at medvirke i 156 film og flere end 140 teaterstykker. I 1996 havde Danmarks Film Akademi hædret ham med en ærespris.  ► Læs mere

17 december 2019, 20 december 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 51, 2019


Lu Yuo

Lu Yuo (fødd 1125 i Shaoxing, død 1210 i Shaoxing) var ein kinesisk diktar og embetsmann. Han blir rekna som ein av dei viktigaste og mest produktive diktarane i det sørlege Song-dynastiet (1127–1279) med ein forfattarskap på nesten 10 000 dikt og fleire prosastykke. Som poet vann Lu Yuo ry for den enkle og direkte stilen med sans for detaljar som pregar dikta hans. Med eit slikt uttrykk skil dikta seg frå den dominerande Chiang si-skulen i samtida, som stod for ein poesi som var opphøgd og alluderande.

Lu Yuo vart fødd om lag samstundes med jursjenar-invasjonen av det nordlege Song, og for ettertida er det dei patriotiske dikta han er mest høgvyrda for. Den sterke nasjonalkjensla og revansjismen han stod for førte samstundes til at han ikkje greidde å gjere karriere i det kinesiske embetsverket. Etter å ha blitt avsett fleire gongar trekte han seg til slutt vonbroten og desillusjonert attende til heimbygda. Les meir …