Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel

Från Wikipedia
Hoppa till navigering Hoppa till sök
Idag är det fredag den 5 mars 2021
John Millington Synge

John Millington Synge (16. april 1871–24. mars 1909) var ein irsk dramatikar, diktar, skribent og folkloresamlar. Han var ein nøkkelperson i den irske litterære fornyinga, og var med på å leggja grunnlaget for Abbey Theatre i Dublin. Sjølv om han hadde ein protestantisk mellomklassebakgrunn, er Synge sin forfattarskap oppteken av tilhøva til dei katolske menneska på landsbygda i Irland, og det han såg på som heidenskapen i deira verdssyn. Synge er best kjend for teaterstykket The Playboy of the Western World, som førte til opptøyar i Dublin då stykket vart oppført første gongen.

Synge leid av Hodgkins sjukdom, ei kreftform det ikkje var botemiddel for på den tida. Han døydde nokre veker før han fylte 38 år. Les meir …

Dagens skandinaviska artikel är en mall på huvudsidan som visar utvalda artiklar från Wikipediorna på norskt bokmål, danska och nynorsk.

Artiklarna följer en rotationsordning:

Artiklarna kan hämtas här[redigera | redigera wikitext]

Tidigare samordnades detta på Skanwiki på meta, meta:Skanwiki/Utvalgte artikler. Nu hämtas artikelsammanfattningarna direkt från de olika Wikipediornas projektsidor.

Vecka 9[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 10[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 11[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Se även:

Om man hämtar mallen direkt från ursprungswikipedian, kan man behöva ändra alla internlänkar, till exempel från [[artikkel]] till [[:no:artikkel|artikkel]]. Därför kan det vara lämpligt att till exempel hämta den danska sammanfattningen från en norsk Wikipedia-sida, där alla internlänkar redan är justerade.


I dag är det fredag, 5 mars 2021, vecka 9; klockan är 15.45 (CEST) - uppdatera cache

Mallar[redigera | redigera wikitext]

Vecka 9

3 mars 2021, 7 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 9, 2021


Adventfjorden med Longyearbyen og flyplassen.

Adventfjorden er en 8 km lang og 3,5 km bred fjord som avslutter Adventdalen og munner ut i Isfjorden ved Longyearbyen på Svalbard. Innerst ved fjordens sørvestbredd ligger Store Norske Spitsbergen Kulkompanis gruveanlegg og administrasjonssenteret Longyearbyen.

Adventfjorden er en sørlig sidefjord om lag midt i Isfjorden, og er en grunn, nedsenket U-dal uten terskel. Innerst skaper Adventelva et stort, bredt tidevannsdelta. Adventdalens og Longyeardalens samlede nedbørsområde på 694 km² forsyner fjorden med ferskvann, sedimenter og næringsstoffer. Navnet på fjorden er en norsk forvanskning av det engelske navnet Adventure Bay. Les mer her.

1 mars 2021, 4 mars 2021, 6 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 9, 2021


Marge og Homer

Marge Simpson er en fiktiv hovedperson i den animerede tv-serie The Simpsons. Marge er den velmenende og yderst tålmodige moder i Simpson-familien, som serien handler om. Skuespilleren Julie Kavner lægger stemme til hende.

Figuren blev skabt af tegneren Matt Groening, mens han ventede i lobbyen på James L. Brooks' kontor. Groening blev bedt om et udkast til en række kortfilm baseret på hans tegneserie Life in Hell, men i stedet besluttede han sig for en hel række tegneseriefigurer. Han navngav Marge efter sin mor, Margaret Groening. Efter at Familien Simpson havde medvirket på The Tracey Ullman Show i tre år, fik de deres egen serie på FOX, som fik premiere 17. december 1989.  ► Læs mere

2 mars 2021, 5 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 9, 2021


John Millington Synge

John Millington Synge (16. april 1871–24. mars 1909) var ein irsk dramatikar, diktar, skribent og folkloresamlar. Han var ein nøkkelperson i den irske litterære fornyinga, og var med på å leggja grunnlaget for Abbey Theatre i Dublin. Sjølv om han hadde ein protestantisk mellomklassebakgrunn, er Synge sin forfattarskap oppteken av tilhøva til dei katolske menneska på landsbygda i Irland, og det han såg på som heidenskapen i deira verdssyn. Synge er best kjend for teaterstykket The Playboy of the Western World, som førte til opptøyar i Dublin då stykket vart oppført første gongen.

Synge leid av Hodgkins sjukdom, ei kreftform det ikkje var botemiddel for på den tida. Han døydde nokre veker før han fylte 38 år. Les meir …

Vecka 10

10 mars 2021, 14 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 10, 2021


Herakles kjemper mot en amasone, detalj av en attisk vase fra ca. 500 f.Kr..

Amasoner var ifølge gresk mytologi innbyggere i et legendarisk matriarkalsk rike i ytterkanten av den kjente verden, styrt av kvinnelige krigere. Legendene ser ut til å ha utgangspunkt i kvinnelige krigere blant skyterne, og de gamle grekerne sluttet aldri å forundre seg over slike rollebytter. Amasonene var trolig modell for våre norrøne valkyrier; i Danmark er det funnet spor etter innvandring fra skytiske områder fra århundret før Kristi fødsel. I nyere tid har ordet «amasone» blitt brukt på sterke og uavhengige kvinner. Det mest kjente moderne eksempelet på en amasone, er superhelten Wonder Woman. Amasoner var også fremstilt i TV-serien Xena: Warrior Princess. Les mer her.

8 mars 2021, 11 mars 2021, 13 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 10, 2021


Agnes Slott-Møller, 1900. Fotograf: Frederik Riise

Agnes Slott-Møller (1862–1937) var en dansk kunstmaler og billedhugger, som var påvirket af italiensk kunst før renæssancen, prærafaelitterne og den engelske Arts and Crafts-bevægelse i sin billedbehandling og stil. Motivkredsen fandt hun i danske folkeviser, dansk middelalderhistorie og nyere historie. Hun var aktiv i kvindepolitiske, nationale og kunstneriske organisationer. Med sin mand, maleren Harald Slott-Møller, fik hun to børn, hvoraf det ene døde i sit første leveår.

Agnes Slott-Møller havde en stor overbevisning om vigtigheden af sit kunstneriske virke. Hendes overbevisning gjorde at hun aldrig gik på kompromis, og at hun kastede sig ud i adskillige opslidende debatter, der efterfølgende medførte at hun efter 1900 levede en mere afsondret tilværelse på den danske kunstscene.  ► Læs mere

9 mars 2021, 12 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 10, 2021


Katerína Sakellaropoúlou

Katerína Sakellaropoúlou (fødd 1956) er ein gresk jurist og dommar som 13. mars 2020 blei president i Hellas som den første kvinnelege presidenten i landet. Ho er politisk uavhengig. Sakellaropoúlou overtok embetetet etter Prokópis Pavlópoulos.

Sakellaropoúlou blei tilsett ved Statsrådet, den høgaste greske domstolen i forvaltingssaker, i 1982. Etter å ha stige i gradane i denne domstolen, blei ho visepresident for domstolen i 2015 og president i oktober i 2018. Sakellaropoúlou blei med dette den første kvinna i dette embetet. Gjennom karrieren har Sakellaropoúlou arbeidd mykje med miljøsaker og berekraftig utvikling. Ho har skrive fleire artiklar og bøker om konstitusjonell rett og miljørett. Frå 2015 til 2019 var ho leiar for den greske samskipnaden for miljørett. Les meir …

Vecka 11

17 mars 2021, 21 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 11, 2021


Alger er en kystby ved Middelhavet.

Alger er hovedstaden og den største byen i det nordafrikanske landet Algerie. Byen er landets kulturelle sentrum og knutepunkt, og er preget av industri. Den har tallrike institutter, gallerier og museer, en rekke universiteter. En av mange severdigheter er byens kasbah, gamlebyen.

Den nåværende byen ble grunnlagt i år 944. Al-Jazāʼir er arabisk for «øyene» og viser til en gruppe småøyer utenfor byen som nå er oppslukt av den moderne havnen. Kystbyen ligger langs en bukt i Middelhavet, og har en historie som strekker seg mer enn tre årtusener tilbake i tid. Fønikere, romere, spanjoler, osmanere og franskmenn har alle satt preg på byen. Les mer her.

15 mars 2021, 18 mars 2021, 20 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 11, 2021


Central line-tog på Lancaster Gate

London Underground (også kaldet the Underground og the Tube) er et metrosystem, der betjener store dele af Storlondon og dele af naboområderne.

Integreret i systemet er verdens første underjordiske jernbane, der åbnede i 1863, samt den første undergrundsbane drevet med elektriske tog, siden 1890. Netværket er nu udvidet til 11 baner og transporterede i 2015–16 1,34 milliarder passagerer, hvilket gør det til verdenens 11. travleste metrosystem.

De første tunneller blev anlagt lige under terrænniveau ved cut-and-cover-metoden. Senere blev mindre, nærmest cirkulære tunneller (tubes) udgravet i et dybere niveau. Systemet betjener 270 stationer og har 400 km spor. På trods af sit navn er kun 45 % af systemet beliggende i tunneller. Derudover dækker The Underground ikke det meste af de sydlige dele af Storlondon.

De tidlige dybtliggende baner, der var ejet af adskillige private selskaber, blev samlet og markedsført som UNDERGROUND i begyndelsen af 1900-tallet og fusionerede sidenhen med de højereliggende baner i 1933 for at danne London Transport. I 2015 var 92 % af driftsomkostningerne dækket af passagerindtægter.  ► Læs mere

16 mars 2021, 19 mars 2021, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 11, 2021


Utbreiingsområdet til dei austersjøfinske språka

Finsk språkhistorie inkluderer både historia til det finske språket, også tida då språket enno ikkje var skrive, og historia til det finske skriftspråket. Finsk har til liks med andre uralske språk utvikla seg frå det uralske urspråket, som ifølgje tradisjonell oppfatning vart snakka for rundt 6000 år sidan i ein region mellom Volga og Uralfjella. I dag ser likevel mange språkforskarar ururalsk som mykje yngre, kanskje datert til 2000 f.Kr. Språklege typologiske trekk arva frå det uralske morsmålet til moderne finsk er til dømes agglutinering, bruk av suffiks, trykkplassering i første staving og vokalharmoni.

Finlands skriftspråk vart fødd med reformasjonen på 1500-talet. Biskop Mikael Agricola gav ut dei første trykte bøkene på finsk, slik som Abckiria ('ABC-bok') i 1543 og Se Wsi Testamenti ('Det nye testamentet') i 1548. Les meir …