Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel

Från Wikipedia
Hoppa till navigering Hoppa till sök
Idag är det söndag den 24 mars 2019
Andesflamingoer.

Flamingoer er en familie med spesielt langhalsede, langbeinte, storvokste og sosiale semiakvatiske filteretende vadefugler, som lever i store, grunne alkaliske og saline innsjøer og muddersoner i Afrika, Eurasia og Amerika.

Flamingoene er en usedvanlig gruppe med fugler, som er utrustet med et eiendommelig nebb (undernebbet er kraftigere enn overnebbet og har en karakteristisk «knekk» rundt midten) og et spiseapparatus som savner sidestykke blant fuglene. De er hardføre og har tilpasset seg og trives under forhold kun et fåtall andre arter kan tåle. Allikevel er de storslåtte og vakre. De kan samle seg i horder som kan overstige en million individer. Når kurtisen tar til marsjerer de store fuglene i tusentall og gir en oppvisning i synkronhandlinger knapt noen har sett maken til. Les mer …

Dagens skandinaviska artikel är en mall på huvudsidan som visar utvalda artiklar från Wikipediorna på norskt bokmål, danska och nynorsk.

Artiklarna följer en rotationsordning:

Artiklarna kan hämtas här[redigera | redigera wikitext]

Tidigare samordnades detta på Skanwiki på meta, meta:Skanwiki/Utvalgte artikler. Nu hämtas artikelsammanfattningarna direkt från de olika Wikipediornas projektsidor.

Vecka 12[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 13[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 14[redigera | redigera wikitext]

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Se även:

Om man hämtar mallen direkt från ursprungswikipedian, kan man behöva ändra alla internlänkar, till exempel från [[artikkel]] till [[:no:artikkel|artikkel]]. Därför kan det vara lämpligt att till exempel hämta den danska sammanfattningen från en norsk Wikipedia-sida, där alla internlänkar redan är justerade.


I dag är det söndag, 24 mars 2019, vecka 12; klockan är 07.04 (CEST) - uppdatera cache

Mallar[redigera | redigera wikitext]

Vecka 12

20 mars 2019, 24 mars 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 12, 2019


Andesflamingoer.

Flamingoer er en familie med spesielt langhalsede, langbeinte, storvokste og sosiale semiakvatiske filteretende vadefugler, som lever i store, grunne alkaliske og saline innsjøer og muddersoner i Afrika, Eurasia og Amerika.

Flamingoene er en usedvanlig gruppe med fugler, som er utrustet med et eiendommelig nebb (undernebbet er kraftigere enn overnebbet og har en karakteristisk «knekk» rundt midten) og et spiseapparatus som savner sidestykke blant fuglene. De er hardføre og har tilpasset seg og trives under forhold kun et fåtall andre arter kan tåle. Allikevel er de storslåtte og vakre. De kan samle seg i horder som kan overstige en million individer. Når kurtisen tar til marsjerer de store fuglene i tusentall og gir en oppvisning i synkronhandlinger knapt noen har sett maken til. Les mer …

18 mars 2019, 21 mars 2019, 23 mars 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 12, 2019


Den engelske filosof John Locke regnes ofte for liberalismens grundlægger.

Liberalisme er en politisk ideologi, der har spillet en væsentlig rolle i de fleste vestlige lande siden dens fødsel i årtierne omkring den franske revolution. Liberalismen tager udgangspunkt i et individualistisk menneskesyn og betoner menneskets frihed i forhold til staten.

Liberalisme er ikke noget entydigt begreb. Ofte skelnes mellem politisk liberalisme, som John Locke anses for at have stået fadder til, og økonomisk liberalisme, som startede med Adam Smith. Den økonomiske liberalisme betoner markedets frihed, mens den politiske liberalisme især interesserer sig for individets frihed og rettigheder.

I det hele taget har liberalismen udviklet sig meget forskelligt i forskellige lande og perioder, og der findes mange forskellige afskygninger, der betoner hver deres udlægning. Nogle temaer går dog igen hos de fleste liberale grupperinger:Troen på lige rettigheder og individuelle frihedsrettigheder (f.eks. tros- og ytringsfrihed), støtte til privat ejendomsret og en afgrænset konstitutionel statsmagt samt betydningen af beslægtede værdier som pluralisme, tolerance og folkets suverænitet. Andre liberale kendetegn er tilslutningen til de grundlæggende retsprincipper, markedsøkonomi, og civilsamfundets rolle.  ► Læs mere

19 mars 2019, 22 mars 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 12, 2019


Frå Tråilltampen i 1978

Den norske visebølgja er ei musikk- og kulturrørsle som starta midt på 1960-talet i Noreg. Bølgja hadde høgdepunktet sitt på 1970-talet. Frå 1960-talet og utover omfatta viseomgrepet tekstlege og musikalske uttrykk innanfor dei fleste musikksjangrane og med stor spennvidde i kompleksitet, men alltid med teksten som eit sentralt element.

Over heile landet vart det etablert viseklubbar – ofte kalla vise- og lyrikklubbar. Frå Dolphins i Oslo kom Jack Berntsen i 1968 til Svolvær, der han starta Viseklubben Lovisa og fem år seinare festivalen Tråilltampen i Hamarøy i Nordland. I Oslo vart det hausten 1969 etablert viseklubb i Bikuben, biscenen til Det Norske Teatret. Etter at Dolphins vart lagt ned, vart Bikuben og Club 7 tilhaldsstadar for visemiljøet i Oslo. Dei fleste av dei tidlege norske festivalane var dominerte av akustiske innslag, også den første Kalvøyafestivalen som vart arrangert av Viseklubben Hades i Bærum (1971). Les meir …

Vecka 13

27 mars 2019, 31 mars 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 13, 2019


Mennesker med Aspergers syndrom har ofte en intens interesse for ett bestemt tema, slik som denne guttens fascinasjon for molekylære strukturer.

Aspergers syndrom er en gjennomgripende utviklingsforstyrrelse (autismespekterforstyrrelse) i diagnosesystemet ICD-10. Syndromet karakteriseres i likhet med autisme av problemer med sosialt samspill, kombinert med et begrenset mønster av atferd, men skiller seg fra autisme først og fremst ved normal intelligens og språklig utvikling.

Aspergers syndrom er oppkalt etter den østerrikske barnelegen Hans Asperger som i 1944 beskrev barn i sin praksis. 50 år senere ble tilstanden formulert i en diagnose. Diagnosen er omstridt. I hvor stor grad Aspergers syndrom er forskjellig fra høytfungerende autisme er omdiskutert. Det har blitt foreslått å fjerne diagnosen og i stedet benytte den generelle diagnosen autismespekterforstyrrelse, der en heller skiller mellom ulike grader av lidelsen.

De fleste opplever at tilstanden blir bedre med årene, men redusert sosial tilpasningsevne vedvarer ofte i voksen alder. Det har blitt hevdet at tilstanden er en form for annerledeshet, mer enn en funksjonshemming som må behandles eller kureres. Les mer …

25 mars 2019, 28 mars 2019, 30 mars 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 13, 2019


Christian VII's Palæ på Amalienborg.

Nicolai Eigtved (1701–1754) var en dansk arkitekt og hofbygmester og manden, der indførte rokokostilen i Danmark.

Som skaberen af Frederiksstaden med de fire palæer, der senere blev slottet Amalienborg, nævnes han ofte i litteraturen som en af Danmarks betydeligste arkitekter nogen sinde. Hans hovedværk er optaget i Kulturkanonen.  ► Læs mere

26 mars 2019, 29 mars 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 13, 2019


Rajasthani-måleri av Meerabai

Mirabai (ca. 1498–ca. 1547) var ein hinduisk songar og diktar frå Rajasthan. Mange legender blir knytta til livet hennar, og songane hennar blir framleis sungne overalt i India, mellom anna på oppbyggjande møte blant hinduar. Det finst hundrevis av religiøse songar som blir sagt å ha Mirabai som opphavskvinne, utan at det er mogleg å seie kven av dei som er ekte. Ifølgje professor John Stratton Hawley finst det berre éin song med signaturen hennar som kan førast attende til 16. hundreåret, då Mirabai levde.

Mirabai tilhøyrer den sterke bhakti-tradisjonen i indisk mellomalderpoesi, som legg vekt på kjærleiken til Gud gjennom bruken av analogiar frå mellommenneskelege relasjonar. Songane til Mirabai skildrar på glødande vis det fromme tilhøvet hennar til Krisjna, som altfor sjeldan kjem henne i møte. Åtskiljinga frå Gud og lengta etter han er det viktigaste temaet i diktinga hennar. Ein reknar med at Mirabai talte språket marwari. Seinare vart songane hennar påverka av braj-dialekten av hindi. Les meir …

Vecka 14

3 april 2019, 7 april 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 14, 2019


Fyret ble avfolket i 1978

Skomvær fyr er et kystfyr som ligger på den lille øya Skomvær sør for Røst, ytterst i Lofoten. Fyrstasjonen ble bygd over to år fra 1886 til 1887. Fyret har et 31,7 meter høyt støpejernstårn.

Fyrstasjonen ble fredet som et kulturminne i 1999. Den ble gjort kjent blant annet av maleren Theodor Kittelsen, som bodde der fra høsten 1887 til våren 1889. Fyret er også kjent i populærkulturen på grunn av visa Skomværvalsen, som sangeren og journalisten Erik Bye fremførte. To av redningsskøytene har navn etter fyret. Les mer …

1 april 2019, 4 april 2019, 6 april 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 14, 2019


Stevie Wonder

Stevie Wonder (født 1950) er en amerikansk sangskriver, sanger, pianist og mundharmonikaspiller. Den blinde Stevland Morris fik tilnavnet 'Little Stevie Wonder', da han som 12-årigt vidunderbarn brød igennem på pladeselskabet Motown med nummeret "Fingertips", hvor han sang og spillede mundharmonika. Hans store stemmepragt, det indlevende sangforedrag og det karakteristiske mundharmonikaspil var fra starten Stevie Wonders kendemærke.

Samtidig viste han sig allerede i en tidlig alder som en af populærmusikkens allerstørste kompositoriske talenter. Stevie Wonder har skrevet en lang række hits som "Sir Duke", "Superstition", "Superwoman (Where Were You When I Needed You)", "Lately", "Happy Birthday", "You Are the Sunshine of My Life", "As", "Isn't She Lovely", "I Just Called to Say I Love You", "I Wish" og "So What the Fuss". Han var en af de kunstnere, der i 1970'erne var med til at sprænge skabelonen for sange i populærmusikken med numre på op til 7-8 minutter. Wonder har været en stor inspirator for adskillige musikere, og mange af hans numre er blevet genindspillet af andre sangere.  ► Læs mere

2 april 2019, 5 april 2019, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 14, 2019